विहार धरणाची संपूर्ण माहिती Vihar Dam Information In Hindi

Vihar Dam Information In Hindi विहार धरण हे विहार नदीवर बांधले गेले आहे. मुंबईपासून 31 किमी अंतरावर विहार धरण हे बोरीवली राष्ट्रीय उद्यानाच्या परिसरात आहे. बोरिवली नॅशनल पार्क हे संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान म्हणूनही ओळखले जाते आणि येथे अनेक प्रजातींचे प्राणी आणि पक्ष्यांचे घर आहे.

Vihar Dam Information In Hindi

विहार धरणाची संपूर्ण माहिती Vihar Dam Information In Hindi

पिण्याच्या पाण्याची टंचाई आणि नियमित पाणीपुरवठा करण्यासाठी हे धरण 1860 मध्ये बांधले गेले आहेत. विहार धरण आणि विहार तलाव हे मुंबईतील सर्वात जास्त भेट दिलेल्या आकर्षणांपैकी एक गणले जातात.

विहार धरण हे जलाशय निर्माण करण्यासाठी मातीचे बांध म्हणून बांधले गेले. आज मुंबईतील लोकांच्या पिण्याच्या पाण्याची गरज भागवणारे हे धरण आहे. धरणाची उंची 84 फूट असून ते 2680 फूट लांबीचे आहे. धरणाचा आकारमान सुमारे 85 घन मैल आहे. आणि त्याची साठवण क्षमता सुमारे 9946 cu mi आहे. विहार धरण क्षेत्र चांगले विकसित आहे आणि मासे आणि पक्ष्यांच्या विविध प्रजातींसाठी एक प्रजनन स्थळ म्हणून काम करते.

हिवाळ्याच्या महिन्यांत, स्थलांतरित पक्ष्यांच्या अनेक प्रजाती अनुकूल प्रजनन भूमीच्या शोधात या भागात येतात. निसर्गसौंदर्याने वेढलेल्या शांततेच्या ठिकाणाच्या शोधात असलेल्यांसाठी, विहार धरण आणि त्याच्या सभोवतालचे ठिकाण भेट देण्याचे एक उत्तम ठिकाण आहे. विहार तलाव आणि धरण हे संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाने वेढलेले आहे, जे मुंबईतील सर्वात जास्त भेट दिलेल्या ठिकाणांपैकी एक आहे.

परिसराची ठळक वैशिष्ट्ये :-

विहार तलाव आणि आजूबाजूचे संजय गांधी नॅशनल पार्क ही या भागातील प्रमुख आकर्षणे आहेत. विहार तलाव देखील 1860 मध्ये बांधण्यात आला होता आणि तो तुळशी आणि पवई तलावांच्या दरम्यान आहे. विहार तलाव हे मुंबईतील सर्वात मोठे तलाव मानले जात होते. विहार तलावाला पवई-कान्हेरी पर्वतरांगातील पावसाचे पाणी मिळते. विहार तलावाच्या परिसराला अनेक प्रकारचे स्थलांतरित पक्षी भेट देतात, विशेषत: ऑक्टोबर ते जानेवारी या थंडीच्या महिन्यांत.

तेथे अनेक मगरी देखील आहेत ज्या या भागात घुसतात आणि अनेकदा तलावाच्या काठावर आळशीपणे फिरताना दिसतात. या भागातील मगरी गोड्या पाण्यातील आहेत, ज्यांना मार्श क्रोकोडाईल असेही म्हणतात. हा तलाव सर्वसामान्यांसाठी प्रवेश करण्यायोग्य नाही, परंतु संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाचा एक भाग असल्याने ते दूरवरून पाहिले जाऊ शकते.

परिसरातील इतर आकर्षणे :-

विहार धरण आणि सरोवराच्या अगदी जवळ अनेक आकर्षणे आहेत. संजय गांधी नॅशनल पार्क हा एक अतिशय सुंदर प्रदेश आहे. कान्हेरी लेणी आणि तुळशी तलावासह या उद्यानात अनेक आकर्षणे आहेत ज्यांना भेट देता येते. संजय गांधी नॅशनल पार्क जवळून आणि दूरवरून लोकांना आकर्षित करते. या उद्यानाला अनेकदा मुंबईचे फुफ्फुस असे संबोधले जाते, कारण ते प्रदूषित हवेचे शुद्धीकरण करते. या परिसरात अनेक प्रकारच्या वनस्पती आणि जीवजंतू पाहण्यास मिळतात.

पक्षी आणि प्राण्यांच्या मूळ प्रजातींचे निवासस्थान असण्याव्यतिरिक्त, उद्यान हिवाळ्याच्या हंगामात अनेक स्थलांतरित पक्ष्यांना देखील आकर्षित करते. उद्यानाच्या आत दिसणारे काही प्राणी म्हणजे बिबट्या, चितळ, रीसस माकड, बोनेट मकाक, इंडियन फ्लाइंग फॉक्स, पोर्क्युपिन इ. उद्यानाच्या आजूबाजूला असंख्य निसर्ग पायवाटे आहेत, ज्याचा वापर पर्यटक या प्रदेशाचे अन्वेषण करण्यासाठी करू शकतात. संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानात ट्रेकिंग, रॉक क्लाइंबिंग आणि पक्षी निरीक्षण हे काही उपक्रम आहेत ज्यांचा आनंद घेता येतो.

फिल्मसिटी कॉम्प्लेक्स देखील विहार धरणाच्या जवळ आहे आणि सहज प्रवेश करता येते. महाकाली लेणी आणि जोगेश्वरी लेणी देखील विहार धरणाला भेट देणाऱ्या पर्यटकांचे लक्ष वेधून घेतात.

विहार धरणापर्यंत कसे पोहोचायचे :-

रस्त्याने विहार धरणापर्यंत सहज पोहोचता येते. हे मुंबईपासून 31 किलोमीटर अंतरावर आहे.

विमानाने :-

मुंबईतील छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ विहार धरणापासून 18 किमी अंतरावर आहे. हे भारतातील सर्वात व्यस्त विमानतळांपैकी एक आहे आणि देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे पुरवतात. मुंबई विमानतळ भारतातील जवळजवळ सर्व प्रमुख शहरे आणि महानगरांना जोडतो.

रेल्वे मार्गाने :-

मुंबईचे मुख्य रेल्वे स्थानक, CST (छत्रपती शिवाजी टर्मिनस), मुंबईच्या सर्व महत्त्वाच्या भागांना जाण्यासाठी गाड्या आहेत. पर्यायाने, बोरिवली रेल्वे स्टेशन हे विहार धरणाच्या सर्वात जवळचे रेल्वे हेड आहे. चर्चगेटहून बोरिवली रेल्वे स्थानकापर्यंत लोकल नियमित अंतराने सुटतात. सीएसटी ते बोरिवलीपर्यंत गाड्याही उपलब्ध आहेत.

बसद्वारे :-

मुंबईच्या सर्व भागांतून बोरिवलीपर्यंत बसेसही उपलब्ध आहेत. बोरिवलीहून पर्यटकांना विहार धरणापर्यंत जाण्यासाठी खाजगी वाहतूक किंवा टॅक्सी घेता येईल. रविवार आणि सुटीच्या दिवशी मुंबईहून संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानापर्यंत बसेस उपलब्ध असतात. येथून विहार धरणापर्यंत सहज जाता येते.

भेट देण्यासाठी सर्वोत्तम वेळ :-

हिवाळ्यात ऑक्टोबर ते जानेवारी या काळात विहार धरणाला भेट देण्याचा उत्तम काळ असतो. याच वेळी या परिसरात विविध जातींचे स्थलांतरित पक्षी भेट देतात. अनुकूल प्रजनन स्थळांच्या शोधात ते दूरच्या प्रदेशातून या भागाला भेट देतात.

हे सुद्धा अवश्य वाचा :-

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

No votes so far! Be the first to rate this post.