१० वी नंतर काय करावे ? What Next After 10th In Marathi

What Next After 10th In Marathi दहावीनंतर करिअर कसे बनवायचे, दहावीनंतर करिअर पर्याय कोणता आहेत, दहावीनंतर काय करावे, कोणता कोर्स करायचा या विषयी सर्व विद्यार्थ्यांना प्रश्न पडत असतात. तर आपण या लेखामध्ये पाहूया कि दहावी पास झाल्यानंतर काय करावे? या लेखामध्ये मी करीयर मार्गदर्शन करणार आहेत.

What Next After 10th In Marathi

१० वी नंतर काय करावे ? What Next After 10th In Marathi

आपल्या देशात शिक्षणाची पातळी दिवसेंदिवस वाढत आहे आणि त्याचबरोबर स्पर्धा देखील वाढत आहे. आजकाल प्रत्येकाला सर्वोत्कृष्ट करिअर बनवायचे आहे आणि यशासाठी अतिरिक्त मेहनत करण्यास सज्ज आहे. दहावीच्या परीक्षा ही आपल्या देशातील विद्यार्थ्यांच्या जीवनातील महत्त्वाचा मुद्दा आहे आणि त्याचा भविष्यातील बरीच वेळ त्याच्या कामगिरीवर तसेच निर्णयावर अवलंबून आहे.

दहावीच्या बोर्डाची परीक्षा संपल्यानंतर कुठल्याही विद्यार्थ्याला ११ व्या वर्गात प्रवेश घेण्यासाठी विद्यापीठ-पूर्व शिक्षण घेण्यासाठी कोणता कोर्स घ्यावा याची चिंता असते, जेणेकरुन त्याचे करियर पुढे जाऊ शकेल.

जर आपण दहावी उत्तीर्ण केली असेल तर आपल्या करिअरबद्दल विचार करण्याची ही योग्य वेळ आहे, कारण आपल्या शिक्षणाच्या या टप्प्यावर आपण पीसीएम, पीसीबी, कॉमर्स आणि कला यासारखे विषय निवडणार आहात परंतु वरीलपैकी कोणत्याही गोष्टी जाणून घेणे महत्वाचे आहे एखाद्याचा पाठपुरावा केल्यानंतर आपल्याकडे असलेल्या संधी आणि पर्याय दूर जाता कामा नये. कारकीर्दीचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यापूर्वी तुम्ही सर्व उपलब्ध पर्यायांचे पूर्ण विश्लेषण केले पाहिजे जेणेकरून भविष्यात तुमचे करियर घडेल.

आजच्या काळात आपल्या करिअरविषयी निर्णय घेणे ही सोपी गोष्ट नाही. दहावी पूर्ण केलेले बहुतेक विद्यार्थी योग्य करिअरचा मार्ग ठरविण्याबाबत संभ्रमात आहेत. या भ्रमात भर घालणारे बरेच बाह्य दबाव आणि अपेक्षा देखील आहेत. आजच्या काळात दहावीनंतर योग्य कोर्स निवडणे सोपे काम नाही.

मित्रांनो, आपले संपूर्ण जीवन तसेच आपले करियर आपल्या निर्णयावर अवलंबून आहे. यशस्वी कारकीर्दीसाठी, काळजीपूर्वक योजना करणे आणि व्यावहारिक योजनेसह त्याचे अनुसरण करणे आपल्यासाठी अत्यंत महत्वाचे आहे. कोणतेही पाऊल उचलण्यापूर्वी, आपल्यास सर्व संसाधने आणि संधींविषयी माहिती असणे आणि आपल्या क्षमतेनुसार एक चांगला निर्णय घेणे खूप महत्वाचे आहे.

यशस्वी करियरच्या नियोजनासाठी चांगल्या करिअरचा शोध घेणे, एखाद्याचे आत्मज्ञान, निर्णय घेण्याची क्षमता, भविष्यातील उद्दीष्टे हे काही आवश्यक घटक असतात. आपणास आपले पालक, भावंडे, मित्र आणि शिक्षक यांच्या मदतीची आवश्यकता आहे जे संभाव्य कारकीर्दीचा निर्णय घेण्यात आपली मदत करू शकतात.

एखाद्या करियरचा चांगला मार्ग निवडणे एखाद्याच्या जीवनाचा सर्वात महत्वाचा निर्णय असतो आणि संपूर्ण भविष्य या विशिष्ट निर्णयावर अवलंबून असते. करिअरचा योग्य मार्ग निवडताना हे लक्षात ठेवले पाहिजे की करिअरचा मार्ग उमेदवाराच्या हिताचा पूर्णपणे ठरविला पाहिजे आणि पालकांनी त्यांना त्यांच्या आवडीचा कोर्स घेण्यास भाग पाडले पाहिजेत, त्याविषयी त्यांचे मार्गदर्शन केले पाहिजे.

अस्सल स्वारस्याचे अनुसरण करण्यास प्रेरित केले पाहिजे. या निर्णयावर पालकांचा व्यवसाय, पालकांची आवड, पालकांची आकांक्षा, नोकरीच्या संधी, कौटुंबिक मानक, कौटुंबिक व्यवसाय, एखाद्या विशिष्ट विषयातील विद्यार्थ्यांची गुणसंख्या किंवा इतर कशामुळेही परिणाम होऊ नये.

पालकांनी त्यांच्या मुलांच्या भविष्यातील उद्दीष्टांच्या, त्यांच्या आवडीच्या रोल मॉडेलच्या संदर्भात त्यांची आवड समजून घेणे महत्वाचे आहे आणि जर ते आपल्या लक्ष्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी आपल्या मुलास वेगवेगळे पर्याय देऊ शकतील तर त्यास सूचना द्या. जर मुलांना त्यांची आवड किंवा स्वारस्य असेल तर ते यश मिळविण्यासाठी १००% प्रयत्न करतात.

यासह, पालकांना आणि मोठ्या बहिणींचे देखील कर्तव्य आहे की त्यांनी मुलांना इतर संभाव्य संधी, साधक आणि बाधक गोष्टी, इतर विविध कारणांबद्दल जागरूक केले पाहिजेत. त्याचबरोबर हे देखील महत्वाचे आहे की त्यांनी मुलांना ज्या ठिकाणी जायचे आहे त्या विशिष्ट दिशेने जाण्यासाठी त्यांच्यावर वाईट प्रभाव पडणार नाहीत याची दक्षता घेतली पाहिजेत. आपल्या पालकांनी त्यांच्या मुलांसाठी सर्वोत्तम निर्णय घेण्यास सक्षम बनविणे हे त्यांच्या पालकांचे कर्तव्य आहे.

विद्यार्थी आणि पालक दोघांनीही दीर्घ मुदतीच्या दृष्टीकोनातून नव्हे तर अल्प मुदतीच्या किंवा करिअरच्या सुलभ मार्गाने विचार करू नये. ग्रॅज्युएशन आणि पोस्ट ग्रॅज्युएशनसारख्या पुढील अभ्यासासाठी मजबूत पाया मिळण्यासाठी दहावीनंतर चांगला पर्याय म्हणजे बारावीचा अभ्यास करणे. बारावीतील विषयाची निवड गुणवत्ता, श्रेणी आणि विद्यार्थ्यांच्या गुणांवर अवलंबून असते. परंतु सर्वात महत्त्वाचा घटक म्हणजे विषयाबद्दल उत्सुकता आणि अभ्यासक्रम निवडण्याचे उद्दीष्ट. दहावी नंतर काही मुख्य लोकप्रिय Faculty उपलब्ध आहेत जसे की –

  • नॉन-मेडिकल (पीसीएम) सह विज्ञान शाखा
  • मेडिकल (पीसीबी) सह विज्ञान शाखा
  • वाणिज्य शाखा
  • कला शाखा

नॉन-मेडिकल (पीसीएम) सह विज्ञान शाखा:-

एकदा आपण दहावी पूर्ण केल्यानंतर आपल्या उच्च अभ्यासासाठी विषय निवडावे लागतील. ज्या विद्यार्थ्यांना अभियांत्रिकी किंवा नॉन-मेडिकल लाइनमध्ये रस आहे त्यांना पीसीएम (भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि गणित) विषय असलेले विज्ञान विषय आणि त्यांच्या आवडीचे 2 इतर विषय निवडता येतील. हे लक्षात घेणे महत्वाचे आहे की जर आपण एक कष्टकरी व्यक्ती असाल आणि आपल्याला खरोखर तांत्रिक लाइनमध्ये रस असेल तरच आपण हे विषय निवडले पाहिजेत.

आजकाल बरेच पालक आपल्या मुलांना नॉन-मेडिकल शाखेकडे जाण्यास भाग पाडत आहेत आणि अभियांत्रिकी करणे ही एक फॅशन बनली आहे आणि प्रत्येकजण त्यांच्या क्षमतांचे विश्लेषण न करता त्यात सामील होत आहे.

आजच्या काळात बरेच पालक आपल्या मुलांना अभियांत्रिकीमध्ये भाग पाडत आहेत असा विचार करत आहेत की त्यांच्यासाठी अभियांत्रिकी हा सर्वोत्कृष्ट करिअर पर्याय असेल, परंतु असे इतर करिअर पर्याय आहेत जे अभियांत्रिकीइतकेच आहेत आणि तितकेच समाधानकारक कारकीर्द देखील एक संधी प्रदान करतात. मित्रांनो, आपल्या क्षमतांचे विश्लेषण करणे आणि समविचारी लोकांच्या गटाचे अनुसरण करण्यापेक्षा त्यानुसार कार्य करणे आपल्यासाठी अधिक महत्वाचे आहे.

मेडिकल (पीसीबी) सह विज्ञान शाखा :-

वैद्यकीय शाखा म्हणजे ज्यांना जीव-विज्ञानात खरोखरच रस आहे त्यांच्यासाठी एक उत्कृष्ट संधी उपलब्ध आहे, त्यांच्याकडे इतरांना मदत करण्याचा एक उत्तम आंतरिक गुण आहे तसेच ज्यांना मानवी जीवनासाठी काहीतरी नवीन शोधण्यात खरोखर रस आहे. आजच्या काळात पीसीबी (भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि जीवशास्त्र) सारख्या प्रमुख विषयांसह विज्ञान शाखा वैद्यकीय क्षेत्रातील इच्छुकांना संधी देते.

वैद्यकीय शाखेच्या क्षेत्रासाठी बर्‍याच प्रामाणिकपणा आणि कठोर परिश्रमांची आवश्यकता आहे. या साठी, कठोर परिश्रम करणे फार महत्वाचे आहे. आपण अकरावी आणि बारावीसाठी पीसीबी घेतल्यानंतर आपण विविध स्पर्धा परीक्षेस येऊ शकता आणि आपल्या व्याज आणि टक्केवारीनुसार अनेक अभ्यासक्रमांपैकी एक निवडू शकता. पदवीपूर्व स्तरावर आपण एमबीबीएस, बीडीएस, नर्सिंग, बायोटेक्नॉलॉजी, पशुवैद्यकीय अभ्यास, फॉरेन्सिक सायन्स तसेच मानवी शरीरावर तसेच मानवी वातावरणाशी संबंधित इतर कोर्सची निवड करू शकता.

मानवी शरीराबद्दल अभ्यास करणे खूपच मनोरंजक असू शकते परंतु काहीवेळा हे खरोखर कठीण देखील होते. या क्षेत्रात, अगदी लहान त्रुटीचीही शक्यता नाही, कारण वैद्यकीय क्षेत्रात आपली छोटी चूक एखाद्यासाठी प्राणघातक ठरू शकते. म्हणून या क्षेत्रात, आपल्याला अतिरिक्त सावधगिरी बाळगण्याची आवश्यकता आहे आणि केवळ एक महान क्षमता असलेले लोक या क्षेत्रात यशस्वी आहेत.

वाणिज्य शाखा :-

वाणिज्य शाखा ज्या विद्यार्थ्यांना गणित आणि अकाउंटिंगमध्ये रस आहे अशा विद्यार्थ्यांसाठी एक करिअर पर्याय उपलब्ध आहे. वाणिज्य शाखेद्वारे दिले जाणारे काही लोकप्रिय पदवी अभ्यासक्रम बी.कॉम, बीबीए, बीएमएस, बीबीएम, सीएफए, सीए, आयसीडब्ल्यूए, सीएफपी इ. आहेत. बरीच मोठी वाणिज्य महाविद्यालये व्यवसाय अर्थशास्त्र, वित्तीय लेखा, व्यवसाय संप्रेषण, विपणन यासारख्या विषयांची ऑफर देतात. विद्यार्थ्यांना व्यवसाय कायदा, व्यवसाय वित्त, ऑडिटिंग, खर्च लेखा, प्राप्तिकर यामधून त्यांच्या आवडीचा विषय निवडावा लागेल.

इयत्ता ११ वी आणि १२ वी दरम्यान विद्यार्थ्यास इंग्रजीसह एकूण सहा विषय आणि एक अतिरिक्त विषय घ्यावा लागतो. वाणिज्य शाखा त्यांच्यासाठी आहे ज्यांना व्यवसाय अभ्यासात रस आहे तसेच अकाउंटिंगमध्ये अधिक रस आहे आणि काही आकर्षक पगाराच्या पॅकेजेससह एक चांगले करियर ऑफर करतात. ज्या विद्यार्थ्यांना बँकिंग, विमा, स्टॉक ब्रोकिंग किंवा इतर कोणत्याही वित्त संबंधित नोकरीमध्ये करियर बनवायचे आहे ते अर्थशास्त्र प्रवाहाची निवड करू शकतात. या क्षेत्रातील आर्थिक स्वातंत्र्य आणि वाढ यामुळे भारतात बर्‍याच संधी आहेत.

कला शाखा :-

कला शाखेला दहावी पूर्ण केल्यानंतर बरेच विद्यार्थी जात असतात. आर्ट स्ट्रीममध्ये विविध विषय आहेत जे विद्यार्थ्यांना करियरच्या रोमांचक संधी प्रदान करू शकतात. दहावीच्या परीक्षेनंतर कला शाखेची निवड अभियांत्रिकी किंवा वैद्यकीय अभ्यासाव्यतिरिक्त काही करमणूक करिअर निवडण्याचा मार्ग मोकळा करते. उच्च माध्यमिक स्तरावरील इतिहास, भूगोल, राज्यशास्त्र, मानसशास्त्र, समाजशास्त्र, इंग्रजी, हिंदी आणि संस्कृत प्रदान करते. परंतु यात विद्यार्थ्याला इंग्रजी व आधुनिक भारतीय भाषेव्यतिरिक्त चार अनिवार्य विषयांची निवड करावी लागेल.

जर आपल्याला मास मीडिया, जर्नलिझम, साहित्य, समाजशास्त्र, समाज सेवा, मानवी मानसशास्त्र, राजकारण, अर्थशास्त्र आणि इतिहास या विषयात करिअर करण्याची आवड असेल तर दहावीची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर आपल्याला कला शाखा निवडावी लागेल.

परंतु आपण केवळ सर्जनशील आहात एवढेच नाही तर आपणास स्पर्धा आवडणे देखील आवश्यक आहे कारण सर्जनशील क्षेत्रात बरीच स्पर्धा असते आणि अंतिम मुदत पूर्ण करण्यासाठी दबाव असतो अर्थात त्यात खूप मेहनत असते.

आपण आपल्या आवडीचे विषय निवडू शकता आणि भाषा किंवा साहित्यात आपल्याला आवड असणारी भाषा आपण निवडू शकता. कला आणि संस्कृतीच्या क्षेत्रात करियर बनवू इच्छित सर्जनशील लोकांसाठी कला शाखा एक करिअर पर्याय प्रदान करतो.

दहावीनंतर काही इतर करिअरच्या संधी आणि नोकरीच्या संधी

मित्रांनो मी वर उल्लेख केलेले काही ज्यांना पुढील अभ्यास करण्याची इच्छा आहे त्यांच्यासाठी आणि ज्यांना करिअर बनवायचे आहे त्यांच्यासाठी काही लोकप्रिय पर्याय आहेत. असेही काही विद्यार्थी आहेत ज्यांना अभ्यासाच्या भागामध्ये रस नाही आणि काही व्यावसायिक नोकरीभिमुख अभ्यासक्रमांमध्ये अधिक रस नाही किंवा फक्त स्पर्धा परीक्षा क्लिअर करून नोकरी मिळवायची इच्छा आहे.

अशी वागणूक वेगवेगळी असू शकते. कधीकधी असे विद्यार्थी असतात जे उच्च वर्गातील नसतात आणि त्यांच्या कुटुंबास त्यांच्या शिक्षणास पाठिंबा देणे शक्य नसते, दुसरीकडे, काही लोक असेही असतात ज्यांना पुढील अभ्यास करण्यास रस नसतो आणि फक्त असे काही पर्याय असू शकतात. दहावी पूर्ण करणे पुरेसे आहे असे मत असलेले उमेदवार.

औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था (आयटीआय) आणि औद्योगिक प्रशिक्षण केंद्रे (आयटीसी)

आयटीआय आणि आयटीसी विविध नोकरीभिमुख अभ्यासक्रमांचे व्यावसायिक प्रशिक्षण देतात आणि उमेदवारांना शेअरिंग, मशीन शिवणकाम, शिवणकाम आणि भरतकाम इत्यादी विशिष्ट नोकरीसाठी योग्य बनवतात.

भारत सरकारचे कामगार मंत्रालय, आयटीआय आणि खाजगीरित्या चालवल्या जाणा-या आयटीआय अंतर्गत केंद्र सरकारच्या अंतर्गत स्थापन केलेले तंत्रज्ञान व इतर प्रशिक्षण देणारे अभ्यासक्रम प्रशिक्षण देणारी संस्था आहेत. आयटीआय अभ्यासक्रम इलेक्ट्रिशियन, मशीन, फिटर, प्लंबर, टर्नर, वेल्डर इत्यादीसारख्या विशिष्ट व्यापारासाठी आवश्यक मूलभूत कौशल्ये पुरवण्यासाठी तयार केले गेले आहेत आणि व्यापारानुसार, एक वर्षापासून तीन वर्षांचा कालावधी लागू शकतो.

आयटीआय आणि आयटीसी अभ्यासक्रम उत्तीर्ण झाल्यावर कोणताही विद्यार्थी कोणत्याही उद्योगातील व्यापारात व्यावहारिक प्रशिक्षण घेऊ शकतो. राष्ट्रीय व्यापार प्रमाणपत्र (एनटीसी) संबंधित व्यापारात एनसीव्हीटी (नॅशनल कौन्सिल फॉर व्होकेशनल ट्रेनिंग) द्वारे प्रदान केले जाते आणि हे प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी एखाद्याला अखिल भारतीय व्यापार चाचणी (एआयटीटी) साठी पात्र ठरविणे आवश्यक आहे. लेखी परीक्षेत पात्रता घेतल्यानंतर या लोकांना भारतीय रेल्वे, टेलिकॉम विभाग इत्यादी सरकारी क्षेत्रात नोकरीच्या संधी मिळू शकतात. तसेच जे लोक त्यातून यशस्वीरीत्या बाहेर पडतात त्यांना विविध उद्योगांमध्येही सहज काम मिळू शकते.

भारतीय सेना

जर तुम्हाला भारतीय सैन्यात जायचे असेल तर तुम्ही सहजपणे भारतीय सैन्यात दाखल होऊ शकता. भारतीय लष्कराकडूनही मॅट्रिक पूर्ण झाल्यानंतर उमेदवारांना सैन्यात भरती होण्याची संधी उपलब्ध आहे. लष्करामध्ये प्रवेश करण्यासाठी उमेदवारांची प्रवेशाची पातळी वेगळी असल्यास मेट्रिकनंतर एखादी व्यक्ती भारतीय लष्कराचा सैनिक लिपीक परीक्षा, भारतीय लष्करातील सैनिक जनरल ड्यूटी या लेखी परीक्षेद्वारे तांत्रिक व्यापारात भारतीय सेवेत रुजू होऊ शकते.

एनईआर परीक्षा यशस्वीरित्या पास करण्यासाठी भारतीय सैन्य सैनिक टेक्निकल (एमईआर) परीक्षा, भारतीय सैन्य सैनिक नर्सिंग सहाय्यक (एमईआर) परीक्षा इ. परीक्षेच्या उमेदवारांना अनिवार्य प्रशिक्षण घ्यावे लागेल आणि यशस्वी झाल्यास उमेदवार आपापल्या पदांमध्ये सामील होतील.

कर्मचारी निवड आयोग (एसएससी) परीक्षा :-

कर्मचारी निवड आयोग दरवर्षी आपल्या विविध पदांची जाहिरात करतो ज्यासाठी दहावीपासून पात्रता सुरू होते. यामध्ये कारकुनासारख्या बर्‍याच पदांसाठी किमान पात्रता म्हणून फक्त दहावीची आवश्यकता असते आणि दहावी पूर्ण झाल्यानंतर उमेदवाराचा हक्क या पदांवर अर्ज करता येतो. लेखी चाचणी यशस्वीरीत्या पार पडल्यानंतर उमेदवार विविध निवडलेल्या पदांवर सहभागी होऊ शकतात. कर्मचारी निवड आयोगाप्रमाणेच सीआरपीएफदेखील दहावीत शिकल्यानंतर पोलिस दलात रुजू होण्यासाठी इच्छुकांसाठी हवालदारांच्या पदांची जाहिरात करते.

हे सुद्धा अवश्य वाचा :-

Share on:

माझे नाव प्रमोद तपासे आहेत आणि मी या ब्लॉगचा संस्थापक आहेत. माझे शिक्षण एम.कॉम, एम.बी.ए. झाले आहेत. या ब्लॉगवर मी सर्वच माहिती लिहित असतो. तसेच ब्लॉगिंग मध्ये ५ वर्षांचा अनुभव आहेत.

Leave a Comment

x