आयएएस अधिकारी कसे बनायचे? How To Become An IAS Officer In Marathi

How To Become An IAS Officer In Marathi आजच्या लेखात आपण पाहूया आयएएस अधिकारी कसे बनायचे ते. या लेखाच्या माध्यमातून आम्ही तुम्हाला यूपीएससीतर्फे आयएएस अधिकारी होण्यासाठी घेण्यात आलेल्या परीक्षेची संपूर्ण माहिती देणार आहोत आणि तुमच्या परीक्षेसाठी काही महत्वाच्या पुस्तकांबद्दलही माहिती सांगणार आहेत. यासोबतच आम्ही तुम्हाला भारतातील सर्वोत्कृष्ट कोचिंग सेंटर कुठे आहेत याविषयीही माहिती देऊ. आम्ही आशा करतो की हा लेख आपल्यासाठी खूप फायदेशीर ठरेल, ज्याच्या मदतीने आपल्याला आयएएस अधिकारी होण्यासाठी योग्य मार्गदर्शन मिळेल.

How To Become An IAS Officer In Marathi

आयएएस अधिकारी कसे बनायचे? How To Become An IAS Officer In Marathi

आयएएस हे आपल्या देशातील एक सर्वोत्तम पद आहे, ज्यासाठी उमेदवार निवडण्यासाठी रात्रंदिवस तयारी करतात. परंतु नागरी परीक्षेत क्रॅक करणे इतके सोपे नाही. केवळ तेच उमेदवार ही परीक्षा क्लिअर करू शकतात, जे खूप परिश्रम व चांगल्या नियोजनासह परीक्षेची तयारी करतात.

आजच्या लेखात आम्ही तुम्हाला आयएएस अधिकाऱ्याशी संबंधित सर्व आवश्यक गोष्टी सांगू जेणेकरुन तुम्हाला योग्य मार्गदर्शन मिळेल कारण बर्‍याचदा योग्य मार्गदर्शन नसल्यामुळे उमेदवार या परीक्षेत नापास होतात. तर आपण आज हा लेख पूर्णपणे वाचन करा जेणेकरुन आपल्याला आयएएस अधिकाऱ्याशी संबंधित सर्व आवश्यक गोष्टी जाणून घेता येतील.

आयएएस अधिकारी म्हणजे काय?

आयएएस म्हणजे  भारतीय प्रशासकीय सेवा. आयएएस पदासाठी काम करण्यासाठी उमेदवाराला यूपीएससी परीक्षा पास करावी लागतात.  दरवर्षी यूपीएससी २४ सेवांसाठी निवड परीक्षा घेते, त्यातील एक आयएएस आहे. या परीक्षेत उत्तीर्ण झालेल्या उमेदवारांची जिल्हा दंडाधिकारी, एसडीएम इत्यादी वेगवेगळ्या भागात नेमणूक केली जाते. या व्यतिरिक्त, आयएस उमेदवारांना देशातील विविध मंत्रालये आणि जिल्ह्यांचे प्रमुखही केले जाते आणि सर्वोच्च पद म्हणजे कॅबिनेट सचिव.

आयएएस अधिकारी नोकरीचे वर्णन :-

  • आयएएसचे सर्वात महत्त्वाचे कार्य म्हणजे देशातील सरकारची धोरणे राबविणे आणि त्यांचे अनुसरण करणे.
  • सर्व आवश्यक सरकारी बाबी हाताळण्याचे कामही आयपीएस अधिकाऱ्यावर सोपविण्यात आले आहे.
  • संसदेत जे कायदे केले जातात ते संबंधित क्षेत्रातील आयएएस अधिकारी लागू करतात.
  • आयएएस अधिकारी सरकारने चालवलेल्या विकास कार्यक्रमांची देखरेखही करतात. याशिवाय अनेक विकास कार्यक्रमांच्या निधीची परवानगीही आयएस अधिकाऱ्याने दिली आहे.
  • आपल्या भागात काम करणारे सर्व सरकारी कर्मचारी किंवा सरकारी अधिकारी कोणत्याही प्रकारचा भ्रष्टाचार करत नाहीत याची ते खात्री करीत असतात.
  • आयएएस अधिकारी त्याच्या अंतर्गत काम करणारे सर्व कर्मचारी आणि अधिकारी यांचे नियंत्रण ठेवतो.
  • जर एखादा प्रकल्प विकासासाठी चालू असेल आणि तो योग्यरित्या कार्य करत नसेल तर आयएस अधिकाऱ्यास तो प्रकल्प थांबविण्याची शक्ती आहे.

आयएएस अधिकाऱ्याचा पगार किती असतो :-

आयएएस अधिकारी बनणार्‍या कोणत्याही उमेदवाराला ७ व्या वेतन आयोगानुसार दरमहा २,५०,००० रू. दिले जातात, त्याशिवाय त्यांना प्रवास भत्ता, घरभाडे भत्ता, महागाई भत्ता, वैद्यकीय लाभ इत्यादी भत्तादेखील देण्यात येतात, तसेच आयएएस अधिकाऱ्यांना राहण्यासाठी घर, संरक्षण, घरातील नोकर, कार इत्यादी इतर सुविधा देखील दिल्या जातात.

आयएएस अधिकारी होण्यासाठी शैक्षणिक पात्रता :-

ज्या उमेदवारांना आयएएस अधिकारी पदासाठी काम करायचे आहे आणि त्याच्या निवड चाचणीमध्ये बसू इच्छित आहे, त्या साठी काही पात्रता निश्चित केल्या आहेत ज्यांची माहिती खालीलप्रमाणे आहे-

  • उमेदवाराकडे मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून पदवीधर पदवी असावी.
  • पदवीच्या अंतिम वर्षाचे उमेदवारही या परीक्षेस येऊ शकतात.

वयोमर्यादा :-

आयएएस अधिकारी होण्यासाठी कोणत्याही उमेदवारास खालील पात्रता असणे आवश्यक आहे-

  • उमेदवाराचे वय किमान २१ वर्षे आणि कमाल वय ३२ वर्षे असणे आवश्यक आहे.
  • ओबीसी प्रवर्गातील उमेदवारांसाठी उच्च वयोमर्यादेमध्ये ३ वर्षे सवलत आहे.
  • एससी आणि एसटी प्रवर्गातील उमेदवारांना उच्च वयोमर्यादेमध्ये ५ वर्षांची सूट देण्यात आली आहे.
  • शारीरिकदृष्ट्या अपंग असलेल्या उमेदवारांना उच्च वयाच्या मर्यादेमध्ये १० वर्षांची सूट देण्यात आली आहे.

आयएएस अधिकारी परीक्षा :-

आयएएस अधिकारी हे खूप उच्च पद आहे, म्हणूनच या पदावरील परीक्षा देखील खूप अवघड आहे जी उत्तीर्ण होणे फार कठीण आहे. दरवर्षी लाखो उमेदवार या परीक्षेत भाग घेतात पण ही परीक्षा इतकी अवघड आहे की त्यात फारच कमी उमेदवार यशस्वी होऊ शकतात.

आयएएस प्रिलिम्स परीक्षा :-

यूपीएससी प्राथमिक परीक्षे अंतर्गत उमेदवारांसाठी दोन पेपर घेतात. हे पेपर्स एका दिवसात घेत असतात. आपण येथे सांगू की या दोन्ही पेपर्समध्ये उमेदवाराकडून multiple choice questions विचारले जातात. ही परीक्षा एक प्रकारे पात्रता परीक्षा आहे आणि या परीक्षेत पात्र ठरलेल्या उमेदवारांना पुढील मुख्य परीक्षेसाठी बोलविले जाते. आम्ही आपल्याला सांगू की या परीक्षेत, General Studies-l आणि General Studies-II या दोन्ही अभ्यासक्रमात वस्तुनिष्ठ प्रकारचे प्रश्न विचारले जातात.

या व्यतिरिक्त, जनरल स्टडीज-पेपर  १ मध्ये १०० प्रश्न असतात ज्यासाठी २०० गुण ठेवले गेले आहेत. या पेपरचा कालावधी २ तास ठेवण्यात आला आहे आणि जर आपण कोणत्याही प्रश्नाचे चुकीचे उत्तर दिले तर आपले गुणही वजा केले जातील.

त्याचप्रमाणे जनरल स्टडीज-पेपर  २ मध्येही उमेदवारांना वस्तुनिष्ठ प्रकारचे प्रश्न विचारले जातात आणि सर्व प्रश्नांची संख्या ८० असते ज्यासाठी २०० गुण ठेवले आहेत. परीक्षेचा कालावधीही २ तास असून त्यात कोणत्याही प्रश्नाचे चुकीचे उत्तर दिले तर आपले गुणही वजा केले जातील.

आयएएस मेन्स परीक्षा :-

यूपीएससी आयएएस परीक्षा ही देशातील सर्वात कठीण परीक्षांपैकी एक आहे. कृपया लक्षात घ्या की प्रारंभिक परीक्षा पास करणारे असेच उमेदवार या परीक्षेत भाग घेतात. या परीक्षेत उमेदवारांकडून नऊ पेपर घेण्यात येतात. त्याअंतर्गत सर्वसाधारण अभ्यास, सोसायटी, कृषी, शासन, इंग्रजी भाषा, गुणवत्ता राज्यघटना, आंतरराष्ट्रीय संबंध, आर्थिक विकास इत्यादी विषयांवर उमेदवारांकडून प्रश्न विचारले जातात. प्रत्येक पेपरचा कालावधी ३ तासाचा असतो. पेपर ए आणि पेपर बी प्रत्येकी ३०० गुणांचे असते आणि याशिवाय इतर सर्व पेपर प्रत्येकी २५० गुणांचे असतात. या परीक्षेत पात्र ठरलेल्या सर्व उमेदवारांना मुलाखतीसाठी बोलावले जाते.

आयएएस मुलाखत :-

आयएएस परीक्षेचा हा शेवटचा टप्पा आहे. यूपीएससी मेन्सची परीक्षा पास होणाऱ्या उमेदवारांनाच यात बोलावले जातात. याद्वारे उमेदवाराची मानसिक क्षमता तपासली जाते यामुळे वैयक्तिक निर्णय घेण्यात तो किती सक्षम आहे हे दिसून येते. यासह उमेदवाराचे सामान्य ज्ञान देखील तपासले जाते. मुलाखत परीक्षेसाठी २७५ गुण ठेवण्यात आले आहेत. जर उमेदवार देखील या मुलाखत चाचणीत उत्तीर्ण झाले तर त्यांची नियुक्ती आयएएस अधिकारी पदावर केली जाते.

भारतातील टॉप 10 आयएएस प्रशिक्षण केंद्रे :-

  • Vajiram And Ravi IAS Coaching, Delhi
  • Chanakya IAS Academy, Bihar
  • Navneet Institute, Ahmedabad
  • Ujjwal IAS Academy, Jammu and Kashmir
  • Legacy IAS Academy Karnataka
  • Vision India IAS coaching, Delhi
  • KSG IAS Coaching, Bangalore
  • Raj Malhotra IAS Coaching Chandigarh
  • Scheme IAS Coaching Kolkata
  • Vaid’s ICS IAS Coaching, Lucknow

आयएएस अधिकारी होण्यासाठी आवश्यक पुस्तके :-

ही पुस्तके वाचून कोणताही उमेदवार आयएएस परीक्षा क्रॅक करू शकतो. परंतु जेव्हा आपण पुस्तके खरेदी करण्यासाठी बाजारात जाता, तेव्हा आपल्याला वेगवेगळ्या विषयांवर बरीच पुस्तके पाहायला मिळतील, ज्यामुळे आपल्यासाठी कोणती पुस्तक योग्य असेल याबद्दल आपल्याला खूप संभ्रम होईल.

म्हणून पुस्तके खरेदी करताना तुम्हाला बरेच समजून घ्यावे लागेल आणि केवळ अशी पुस्तके खरेदी करावी लागतील जी तुम्हाला परीक्षेमध्ये आयएएस अधिकारी होण्यासाठी मदत करू शकतील.

  • India’s struggle for independence by Bipan Chandra
  • Certificate physical geography by CG Leong
  • Indian Polity by M Laxmikanth
  • Economic development and policies in India by Jain and ohri
  • Verbal and Non-Verbal Reasoning by RS Aggarwal
  • India after independence by Bipan Chandra
  • History of mediaeval India by Satish Chandra
  • Geography of India by Majid Husain
  • World geography by Majid Husain
  • Introduction to the Constitution of India by DD Basu
  • Indian economy by Ramesh Singh
  • NCERT Books for Class 11th and 12th
  • Previous year question papers.

हे सुद्धा अवश्य वाचा :-

Share on:

माझे नाव प्रमोद तपासे आहेत आणि मी या ब्लॉगचा संस्थापक आहेत. माझे शिक्षण एम.कॉम, एम.बी.ए. झाले आहेत. या ब्लॉगवर मी सर्वच माहिती लिहित असतो. तसेच ब्लॉगिंग मध्ये ५ वर्षांचा अनुभव आहेत.

Leave a Comment

x