निवडणूक वर मराठी निबंध Essay On Election In Marathi

Essay On Election In Marathi ज्या प्रक्रियेद्वारे एखाद्या देशातील नागरिक लोकप्रतिनिधींना सार्वजनिक कार्यालयांवर राज्य करण्यासाठी निवडतात त्यांना निवडणूक म्हणतात. लोकशाही देशात निवडणुका अतिशय सामान्य असतात जिथे सरकार नागरिकांच्या हातांनी निवडले जाते.

Essay On Election In Marathi

निवडणूक वर मराठी निबंध Essay On Election In Marathi

निवडणूक ही एखाद्या देशाची राजकीय रचना कोरण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते आणि देशात एक मजबूत आणि स्थिर सरकार बनविण्यात मदत करते. निवडणुका सामान्यत: एका ठराविक मुदतीत होतात आणि अतिशय सुरक्षित आणि पक्षपातीपणे आयोजित केल्या जातात जेणेकरून ती पारदर्शक व नैतिक राहील. लोकशाही देशातील निवडणुका अत्यंत निर्णायक असतात कारण देश सहजतेने चालविणे आवश्यक असते आणि सामान्य मार्गाने कार्य करण्यास मदत करते.

निवडणूक वर १० ओळीत मराठी निबंध 10 Lines On Election In Marathi

१) निवडणूक ही अशी पद्धत आहे ज्याद्वारे एखाद्या देशातील नागरिक संबंधित लोकप्रतिनिधींकडे पाठविण्याकरिता आपले प्रतिनिधी निवडतात.

२) निवडणुका म्हणजे लोकशाही देशाचा कणा असे म्हणतात कारण जनतेच्या मताद्वारे सरकार निवडली जाते.

३) हे लोकांच्या हाती अधिकार देते जेणेकरून ते त्यांचा प्रतिनिधी संबंधित पदावर पाठविण्याचा निर्णय घेतील.

४) लोकशाही देशात सरकार हे लोकांचे, लोकांचे आणि लोकांचे असते आणि निवडणूकी हे एक साधन आहे जे हे शक्य करते.

५) लोकशाही देश आणि सरकारी संस्था व्यतिरिक्त स्थानिक आणि इतर खासगी संस्थांमध्ये स्थानिक प्रतिनिधी निवडण्यासाठी निवडणुका वापरल्या जातात.

६) हे मतदारास कोणत्याही दबावाशिवाय निवडीचे स्वातंत्र्य देते जेणेकरून तो योग्य व्यक्तीसाठी योग्य व्यक्तीची निवड करेल.

७) प्राचीन संस्कृतीत व वैदिक काळातही निवडणुका अस्तित्वातील अस्तित्वाचे अस्तित्व असल्याचे दिसून येते.

८) ज्या उमेदवाराने निवडणुकीत उमेदवार म्हणून आपले नाव नोंदविले त्या प्रक्रियेद्वारे नामनिर्देशन म्हणतात.

९) व्हॉईस वोट, बॅलेट पेपर किंवा नवीन इलेक्ट्रॉनिक व्होटिंग मशिनचा वापर अशा अनेक मार्गांनी ही निवडणूक होऊ शकते.

१०) निवडणूक देखील प्रत्येक उमेदवाराला निवडणूक प्रचाराच्या माध्यमातून लोकांना पटवून देण्याची समान संधी देते जेणेकरुन त्यांना मत देऊ शकेल .

निवडणूक वर मराठी निबंध Essay On Election In Marathi { १०० शब्दांत }

निवडणूक हा शब्द, ज्याचा अर्थ एखाद्या पात्र व्यक्तीची निवड करणे होय. जरी निवडणुकांचा इतिहास खूप जुना आहे, परंतु सध्याच्या काळात तो मानवी विकासाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. कोणत्याही निरोगी लोकशाहीसाठी काही विशिष्ट अंतराने निवडणूक प्रक्रिया होणे फार महत्वाचे आहे कारण जर तसे झाले नाही तर सध्याच्या राजकारण्यांमध्ये आणि देशाचा ताबा घेणाऱ्या लोकांमध्ये अशी भावना आहे की कोणीही त्यांना आपल्या पदावरून हकालपट्टी करू शकत नाही. .

निवडणुकांद्वारे लोकशाहीच्या आधुनिक लोकशाहीच्या विविध संस्थांच्या पदांसाठी देखील लोकांची निवड केली जाते. लोकशाही सुदृढ आणि निष्पक्ष निवडणुकांद्वारे बळकट होते. निवडणुकांमधून वेळोवेळी सत्ता बदलल्यामुळे हे सिद्ध होते की लोकशाहीमध्ये अंतिम निर्णय लोक घेत असतात. यामुळेच निवडणुका लोकशाहीचा सर्वात मोठा सण म्हणूनही ओळखल्या जातात.

निवडणूक वर मराठी निबंध Essay On Election In Marathi { २०० शब्दांत }

कोणत्याही लोकशाही देशात निवडणुकांना खूप महत्त्व असते आणि भारत हा जगातील सर्वात मोठा लोकशाही म्हणूनही ओळखला जातो, म्हणून भारतातील निवडणुका खूप महत्वाच्या मानल्या जातात. स्वातंत्र्यानंतर भारतात बर्‍याच वेळा निवडणुका झाल्या आहेत आणि त्यांनी देशाच्या विकासाला गती देण्यासाठी महत्त्वपूर्ण कार्य केले आहे.

भारतीय निवडणुकांमध्ये ठळक दुरुस्त्या

भारतातील मोठ्या संख्येने मतदार पाहता निवडणुका अनेक टप्प्यात घेतल्या जातात. पूर्वीच्या काही वर्षांत भारतात निवडणुका सोप्या मार्गांनी घेण्यात आल्या, परंतु १९९९ मध्ये पहिल्यांदा काही राज्यांमध्ये इलेक्ट्रॉनिक मशीन्स वापरल्या गेल्या, त्या नंतरच्या निवडणुका प्रक्रिया सोप्या, पारदर्शक करण्यासाठी त्यांचा सतत वापर करण्यात आला.

पंतप्रधान पदासाठी विविध प्रकारच्या निवडणुका भारतात होतात. तथापि, या निवडणुकांपैकी सर्वात महत्त्वाची निवडणूक म्हणजे लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुका आहेत कारण केंद्र आणि राज्यातले सरकार या दोन निवडणुकांद्वारे निवडले गेले आहे. स्वातंत्र्य मिळाल्यापासून आपल्या देशात बर्‍याच वेळा निवडणुका घेतल्या गेल्या आहेत आणि या प्रक्रियेत बरीच दुरुस्ती करण्यात आली आहेत. निवडणूक प्रक्रिया आणखी सुलभ आणि सोपी करण्याचे काम केले आहे.

याचे सर्वात मोठे संशोधन १९८९  साली झाले. जेव्हा निवडणुकीत मतदानाचे वय २१ वरून १८ वर्षे केले गेले. या बदलामुळे देशभरातून कोट्यवधी तरुणांना लवकरच मत देण्याची संधी मिळाली. भारतीय लोकशाहीच्या निवडणूक प्रक्रियेत केलेली ही एक निर्भय दुरुस्ती होती.

तात्पर्य

भारतीय लोकशाहीसाठी निवडणूक हे महत्त्वपूर्ण योगदान आहे, म्हणूनच भारत जगातील सर्वात मोठा लोकशाही देश म्हणूनही ओळखला जातो. याच निवडणूक प्रक्रियेमुळे दिवसेंदिवस लोकशाहीचा पाया मजबूत झाला आहे.

निवडणूक वर मराठी निबंध Essay On Election In Marathi { ३०० शब्दांत }

निवडणुकांशिवाय लोकशाहीची कल्पना करता येत नाही, अशा प्रकारे लोकशाही आणि निवडणुका एकमेकांना पूरक मानल्या जाऊ शकतात. निवडणूकीत मतदानाच्या अधिकाराचा उपयोग करून, नागरिक बरेच मोठे बदल घडवून आणू शकते आणि यामुळे प्रत्येक व्यक्तीला लोकशाहीमध्ये प्रगती करण्याची समान संधी मिळते.

लोकशाही निवडणुकीची भूमिका

लोकशाहीमध्ये निवडणुकांची फार महत्वाची भूमिका असते कारण त्याशिवाय निरोगी आणि स्वच्छ लोकशाही तयार करणे शक्य नाही कारण नियमित अंतराने घेतलेल्या केवळ निष्पक्ष निवडणुका लोकशाहीला अधिक बळकट करण्यासाठी काम करतात.

भारत एक लोकशाही देश असल्याने येथील लोक खासदार, आमदार आणि न्यायिक मंडळे निवडू शकतात. लोकशाहीचा देश मानल्या जाणार्‍या निवडणूकीत १८ वर्षांहून अधिक वयाचा भारतीय नागरिक आपल्या मतदान शक्तीचा उपयोग करू शकतो आणि आपल्या पसंतीच्या उमेदवाराला मतदान करू शकतो.

निवडणुकांशिवाय लोकशाहीची कल्पनाही केली जाऊ शकत नाही आणि लोकशाहीची शक्ती ही देशातील प्रत्येक नागरिकाला स्वत:ला व्यक्त करण्याचे स्वातंत्र्य देते. हे आम्हाला एक पर्याय देते की आम्ही योग्य व्यक्तीची निवड करू आणि त्यांना योग्य पदी उंचावून देशाच्या विकासात आपले मोलाचे योगदान देऊ.

आवश्यक निवडणूक

बर्‍याच वेळा हा प्रश्न बर्‍याच लोकांकडून विचारला जातो की निवडणुकीची काय गरज आहे, जरी निवडणुका नसल्या तरी देशात शासन चालवता येते. परंतु इतिहासाने याची साक्ष दिली आहे की जेथे जेथे राज्यकर्ता, नेता किंवा उत्तराधिकारी निवडण्यात भेदभाव व जबरदस्ती झाली आहे. तो देश किंवा ठिकाण कधीच विकसित झालेला नाही.

याचे उत्तम उदाहरण महाभारतात आढळते, जिथे भरत घराण्याच्या सिंहासनावर बसलेल्या एका व्यक्तीची निवड ज्येष्ठतेच्या आधारे नव्हे तर श्रेष्ठतेच्या आधारावर केली गेली होती, परंतु भीष्माने सत्यवतीच्या वडिलांना वचन दिले होते की तो कुरु घराण्याच्या सिंहासनावर कधीही बसणार नाही आणि सत्यवतीचा थोरला मुलगा हस्तिनापूरच्या सिंहासनचा वारस होईल. या चुकांमुळे, प्रत्येकाला हे ठाऊक आहे की कुरुवंश या एका प्रतिज्ञामुळे नष्ट झाला.

तात्पर्य

निवडणूक आणि लोकशाही एकमेकांना पूरक असतात, दुसर्‍याशिवाय कल्पनाही करता येत नाही. वास्तविक पाहता लोकशाहीच्या विकासासाठी निवडणुका अत्यंत महत्त्वाच्या असतात. लोकशाही देशात ठराविक कालांतराने निवडणुका घेतल्या गेल्या नाहीत तर त्या ठिकाणी हुकूमशाही वर्चस्व असेल. म्हणूनच, लोकशाही देशात ठराविक कालांतराने निवडणुका घेणे आवश्यक असते.

निवडणूक वर मराठी निबंध Essay On Election In Marathi { ४०० शब्दांत }

लोकशाही ही एक अशी प्रणाली आहे ज्यात लोकांना स्वातंत्र्य आणि मानवी हक्क मिळतात. जगात कम्युनिझम, राजशाही आणि हुकूमशाहीसारख्या सर्व प्रकारच्या शासन व्यवस्था असल्या तरी लोकशाही या सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ मानली जाते. हे फक्त लोकशाहीमध्ये निवडणुकांच्या माध्यमातून लोकांचे स्वत: चे सरकार निवडण्याची ताकद आहे.

निवडणुकीचे महत्त्व

लोकशाही देशात निवडणूक यंत्रणेला खूप महत्त्व असते कारण त्यातूनच लोक आपल्या देशाचे सरकार निवडतात. लोकशाही सुरळीत पार पाडण्यासाठी निवडणूक अत्यंत महत्वाची आहे. लोकशाही देशातील प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे की त्यांनी निवडणुकीत मतदान करून लोकशाहीचे रक्षण करण्याचे महत्त्वाचे कार्य केले. मी मत न दिल्यास काय फरक पडेल याचा विचार आपण कधीच करू नये, परंतु लोकांनी हे समजलं पाहिजे की निवडणूकीत अनेक वेळा एकच मत म्हणजे एक विजय हा निर्णय आहे.

अशाप्रकारे, लोकशाहीमधील निवडणूक प्रक्रियेस सामान्य नागरिकास देखील विशेष हक्क मिळतो कारण निवडणुकीत मतदान करून तो सत्ता आणि कारभाराच्या कार्यात भागीदार होऊ शकतो. कोणत्याही लोकशाही देशातल्या निवडणुका ही शक्ती त्या देशातील नागरिकांना देतात, कारण निवडणूक प्रक्रियेद्वारे नागरिक स्वार्थी किंवा अपयशी राज्यकर्ते आणि सरकारे यांना हुसकावून सत्तेच्या बाहेर जाण्याचा मार्ग दाखवू शकतात.

निवडणुका आणि राजकारण

कोणत्याही देशाचे राजकारण त्या देशाच्या घटनात्मक चौकटीवर चालते, ज्याप्रमाणे भारतात संघीय संसदीय, लोकशाही प्रजासत्ताक व्यवस्था अस्तित्वात आहे. ज्यामध्ये राष्ट्रपती देशाचे प्रमुख असतात आणि पंतप्रधान हे सरकारचे प्रमुख असतात. याखेरीज भारतात आमदार, खासदार, मुख्यमंत्री अशा विविध पदांसाठी निवडणुकाही घेतल्या जातात. लोकशाहीमध्ये लोकांनी थेट राज्य करणे आवश्यक नसते, म्हणून ठराविक अंतराने लोकांनी आपले राजकारणी आणि लोकप्रतिनिधी निवडले.

निवडणुकांच्या वेळी अनेक वेळा हास्यास्पद आश्वासने देऊन किंवा उधळपट्टी करणारे भाषण करून नेते जनतेची मते मिळविण्याचा प्रयत्न करतात. आम्हाला हे माहित असले पाहिजे की निवडणुकांच्या वेळी आपण अशा चर्चेत येऊ नये आणि राजकीय पदांसाठी स्वच्छ व प्रामाणिक प्रतिमा असणार्‍या लोकांना निवडले जाऊ नये कारण निवडणुकांच्या वेळी आपले मत जाणीवपूर्वक वापरणे म्हणजे निवडणुकीचा अर्थ होतो असे प्रतीक आहे.

लोकशाहीच्या यशासाठी, स्वच्छ आणि प्रामाणिक प्रतिमेचे लोक राजकीय पदांवर जाणे फार महत्वाचे आहे, जे केवळ लोकांच्या मौल्यवान मतांच्या सामर्थ्याने शक्य आहे. म्हणूनच आपण नेहमीच आपले मत योग्यरित्या वापरण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे आणि जाती-धर्म किंवा लोकांच्या आश्वासनांच्या दृष्टीने निवडणुकीत कधीही मतदान करू नये कारण ते लोकशाहीसाठी फायद्याचे नाही. जेव्हा योग्य लोक सरकारी पदांवर जातील तेव्हाच कोणत्याही देशाचा विकास शक्य आहे आणि तेव्हाच निवडणुकांचा खरा अर्थपूर्ण होईल.

तात्पर्य

निवडणूक हा लोकशाहीचा महत्वाचा भाग आहे, त्याशिवाय लोकशाहीची अंमलबजावणी शक्य नाही. आम्हाला हे समजले पाहिजे की निवडणूक हा एक प्रसंग आहे जेव्हा आपण आपल्या मतदानाचा योग्य वापर केला पाहिजे कारण निवडणूकीच्या वेळी जनता त्यांच्या मताचा योग्य वापर करू शकेल आणि भ्रष्ट व अपयशी सरकारांना सत्तेच्या बाहेर आणू शकेल. म्हणूनच लोकशाहीमध्ये निवडणुकांना असे महत्त्वाचे स्थान दिले जाते.

हे निबंध सुद्धा अवश्य वाचा :-

Share on:

माझे नाव प्रमोद तपासे आहेत आणि मी या ब्लॉगचा संस्थापक आहेत. माझे शिक्षण एम.कॉम, एम.बी.ए. झाले आहेत. या ब्लॉगवर मी सर्वच माहिती लिहित असतो. तसेच ब्लॉगिंग मध्ये ५ वर्षांचा अनुभव आहेत.

Leave a Comment

error: Content is protected !!