अहमदनगर किल्ल्याची संपूर्ण माहिती Ahmednagar Fort Information In Marathi

Ahmednagar Fort Information In Marathi अहमदनगर किल्ला हा संपूर्ण महाराष्ट्र राज्यातील एक उत्तम रचनेचा किल्ला आहे आणि महाराष्ट्रातील भिंगार आणि अहमदनगर जवळ भिंगार नदीच्या काठावर हा किल्ला आहे. हा किल्ला हुसेन निजाम शाह यांच्या संरक्षणाखाली बांधला गेला. अहमदनगर किल्ला सर्व बाजूंनी छावणीने वेढलेला आहे आणि अहमदनगर शहराच्या पूर्वेकडील भागात आहे.

Ahmednagar Fort Information In Marathi

अहमदनगर किल्ल्याची संपूर्ण माहिती Ahmednagar Fort Information In Marathi

अहमदनगर हे सल्तनतचे मुख्यालय होते. १८०३ मध्ये इंग्रजांनी दुसर्‍या एंग्लो-मराठा युद्धाच्या वेळी या किल्ल्यावर हल्ला केला होता. ब्रिटीश राजवटीत तुरुंग म्हणून याचा उपयोग केला जात असे. आज, किल्ला या प्रदेशातील लोकप्रिय आकर्षणांपैकी एक आहे. सध्या हा किल्ला भारतीय लष्कराच्या आर्मर्ड कोरच्या कारभारात आहे.

अहमदनगर किल्ल्याचा इतिहास ( History Of Ahmednagar Fort )

१८०३ मध्ये अहमदनगर किल्ला गोलाकार होता, चोवीस बुरुज, एक मोठा गेट आणि तीन लहान बंदरे होती. त्यात ग्लेकीस होता, कव्हर केलेला मार्ग नव्हता; दोन्ही बाजूंनी दगडाने खोदलेले, जवळपास १८ फूट रुंद, सुमारे ९ फूट  पाणीच पाणी, जे फक्त स्कार्पच्या माथ्याच्या ६ किंवा ७ फूट आत पोहोचलेले होते.

१५ व्या शतकाच्या शेवटी, इ.स. १४८६ मध्ये तत्कालीन बहामनी राज्याचे पाच तुकडे झाले. त्यामधून फुटून निघालेल्या मलिक अहमदशहा बहिरी या निजामशहाने मे, इ.स. १४९० मध्ये सीना नदीकाठी पूर्वीच्या भिंगार शहराजवळ नवीन शहर वसवण्यास सुरुवात केली. याच्या नावावरूनच या शहराला अहमदनगर असे नाव पडले. इ.स. १४९४ मध्ये शहर रचना पूर्ण होऊन अहमदनगर निजामशहाची राजधानी बनले. या शहराची तुलना त्या काळी कैरो, बगदाद या समृद्ध शहरांशी केली जात असे.

अहमदशहा, बुर्हाणशहा, सुलताना चांदबिबी यांची कारकीर्द असणारी निजामशाही येथे इ.स. १६३६ पर्यंत टिकली. मोगल बादशहा शाहजहानने इ.स. १६३६ मध्ये अहमदनगर काबीज केले. इ.स. १७५९ साली पेशव्यांनी अहमदनगरवर ताबा मिळवला, तर इ.स. १८०३ साली ब्रिटिशांनी अहमदनगरवर विजय मिळवला.

अहमदनगरजवळचा हा भुईकोट किल्ला हा हुसेन निझामशाह यांनी इ.स. १५५३ साली बांधण्यास सुरवात केली. चांदबिबीने जुलै इ.स. १६०० मध्ये युद्धात किल्ला लढवला. परंतु मोगलांनी तो जिंकला. इ.स. १७५९ साली पेशव्यांनी मोगलांकडून विकत घेतला. इ.स. १७९७ पेशव्यांनी शिंदे घराण्याच्या ताब्यात दिला. १२ ऑगस्ट इ.स. १८०३ ला तो इंग्रजी सत्तेसाठी जनरल वेलस्लीने जिंकला.

इ.स. १९४२ च्या चलेजाव आंदोलनाच्या काळात पंडित जवाहरलाल नेहरू, सरदार वल्लभभाई पटेल, मौलाना आझाद, डॉ. पी.सी. घोष इत्यादी राष्ट्रीय नेते नगरमधील भुईकोट किल्ल्यात बंदिवासात होते. डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया हा प्रसिद्ध ग्रंथ पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी याच किल्ल्यात लिहिला. या ग्रंथाची काही हस्तलिखिते आजही येथे पाहण्यास मिळतात. याच किल्ल्यात डॉ. प्रफुल्लचंद्र घोष यांनी ’हिस्ट्री ऑफ एन्शंट इंडियन सिव्हिलायझेशन’ हा ग्रंथ शब्दबद्ध केला.

अहमदनगर शहरात राहून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी थॉट्स ऑफ पाकिस्तान व मौलाना आझाद यांनी गुबार – ए – खातिर हे ग्रंथ लिहिले.

इ.स. १९४७ ला किल्ला भारत सरकारच्या सैन्यदलाच्या ताब्यात देण्यात आला. इ.स.१४९४ साली अहमदशहाने अहमदनगर शहराची स्थापना करुन तेथे आपली राजधानी वसवली.

अहमदनगरजवळचा हा भुईकोट किल्ला हा हुसेन निझामशाह यांनी इ.स. १५५३ साली बांधण्यास सुरवात केली. चांदबिबीने जुलै इ.स. १६०० मध्ये युद्धात किल्ला लढवला. परंतु मोगलांनी तो जिंकला. इ.स. १७५९ साली पेशव्यांनी मोगलांकडून विकत घेतला. इ.स. १७९७ पेशव्यांनी शिंदे घराण्याच्या ताब्यात दिला. १२ ऑगस्ट इ.स. १८०३ ला तो इंग्रजी सत्तेसाठी जनरल वेलस्लीने जिंकला.

किल्ल्यावर भेट देण्याची ठिकाणे

भारतीय सैन्याने किल्ल्याचा ताबा घेतला असला तरी, गेटवर सही करून किल्ल्यात प्रवेश करण्यास परवानगी आहे. पण गडाच्या आत फोटोग्राफीची परवानगी नाही.

किल्ला पाहण्याचा उत्तम मार्ग म्हणजे किल्ल्याच्या भिंतींवर चालणे. मुख्य प्रवेशद्वाराजवळ हजरत पीर बाग निजाम दर्गा आहे. किल्ल्याच्या आवारात एक लीडरस ब्लॉक होता. लीडरस ब्लॉक यू आकाराचा होता आणि त्यामध्ये खोल्या होत्या. १० ऑगस्ट १९४२ पासून येथे १२ स्वातंत्र्यसैनिकांना तुरूंगात डांबण्यात आले होते. पंडित नेहरू ज्या खोलीत कैद झाले होते ती खोली अखंड आहे. त्या दिवसांत त्याने वापरलेले काही लेख अद्याप पाहू शकतात.

हे सुद्धा अवश्य वाचा :-

Share on:

माझे नाव सृष्टी तपासे आहेत तसेच मी या ब्लॉगची लेखिका आहेत. मी इथे तुम्हाला आरोग्य विषयक तसेच पाक विधिबद्दल माहिती देणार आहेत.

Leave a Comment